History, Hyderabad

idenandi idenandi bhagyanagaramu

from Blogger http://bit.ly/2r803Nm
via IFTTT

Advertisements
Standard
Hyderabad

భాగ్య నగర నిర్మాణం : కుతుబ్ షా ప్రార్ధన

మనకోసం స్వంత ఇల్లు కట్టుకునేందుకు పునాది రాయి వేసే రోజు ఏమని కోరుకుంటాం. బహుశా తక్కువ ఖర్చులో, నాకు అత్యంత సౌకర్యవంతంగా, పోరుగు వాళ్ళు ఈర్ష్య పడేంతా బాగా నా ఇల్లు వుండాలి అనేనేమో, మరి నగరాలనే నిర్మించాలనుకున్న మహారాజులు ఏమని ప్రార్థిస్తారు. అప్పటికే కట్టిన నగరాన్ని ఆక్రమించి తయారుగా వున్న సింహాసనంపై కూర్చోవటం కాకుండా కోటలే కాదు నీటి అవసరాలే కాదు స్వంత ఇల్లు కట్టుకున్నట్లు మొత్తం నగరాన్ని ఒక్కోక్కటిగా నిర్మించాలను కున్న వాళ్ళు ఏమని ప్రార్ధిస్థారు. 


అప్పటి రాజధానిగా వున్న గొల్కొండ జనాభా అవసరాలను తీర్చేందుకు చాలటం లేదని ఒక కొత్త నగరాన్ని మొత్తంగా నిర్మించాలనుకున్నాడు. సుల్తాన్ మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా.  నగరానికి పునాది రాయి వేసేరోజు ఆ ఐదవ నిజాం సుల్తాన్ ఏమని ప్రార్ధించాడో చరిత్ర తన మనసులో నాలుగు వందల సంవత్సరలకు పైగా ఇంకా పదిలంగా దాచుకునేవుంది.



సముద్రంలోకి చేపలన్నీ ఏవిధంగా వచ్చి చేరతాయో అలా 

ఈ మహానగరానికి లక్షలాదిగా 

అన్ని కులాల, 
అన్ని మతాల, 
అన్ని రకాల సిధ్ధాంతాల 
స్త్రీలూ, పురుషులూ పిల్లాపాపలతో వచ్చి ఆనందంగా నివసించేలా ఈ నగరాన్ని ఆశీర్వదించు భగవాన్….



అతని ప్రార్ధనను ఏ దేవుడో, లేదా ఆశీర్వదించగల మహత్తరమైన శక్తి ఏదో విన్నట్లే వుంది. ఆ ప్రార్ధనలో ఒక్క అక్షరం వృధాపోకుండా ఈ నాటి వరకూ నగరం దినదిన ప్రవర్ధమానమవుతూ కోట్లాది జనాలకు ఆవాసమై, ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపుని పొందుతూ వస్తోంది.

అన్ని కులాలూ వున్నాయిక్కడ, అన్ని మతాలూ వున్నాయి. నిజానికి ఎక్కడో దేశం నుంచి వచ్చిన జొరాస్ట్రియన్లు సైతం ఇక్క గుండెల మీద చేయేసుకుని తమ సంతతిని అభివృద్ధి చేసుకోవటమే కాకుండా తమతమ వారసత్వ చిహ్నలను నిర్మించుకున్నారు. భారతదేశంలో ఎంతైతే భిన్నత్వంలో ఏకత్వం వుందో అంతటి ఏకత్వాన్ని చూపుతూ మసీదులూ, గుడులూ, గురుగ్రంధ్ సాహెబ్ లూ ఇన్నీ అన్ని మతాల దేవాలయాలనూ తన గడ్డపై వెలుగొందుతుంటే తన నవ్వులతో ప్రకాశవంతం చేస్తోంది. ఒక స్వేచ్చానగరంగా ఎలా వుండాలని సుల్తాన్ తమ మనసులో అనుకున్నాడో అదే విధంగా సరిహద్దులెరగని విశాలతతో విలసిల్లుతూ వస్తోంది. 

చెరువులెండిపోయే రోజులు, గాలాలూ వలలూ మరబోట్లూ తిరుగాడే రోజులు, సమతుల్యతలు దెబ్బతింటున్న రోజులు ఏమో ఈ చెరువూ, ఈ చేపలూ మరెంత కాలం సంతోషంగా వుంటాయో, ఈ దీవెనకు కూడా ఎక్స్ పైరీ డేటు వుంటుందా? గోల్కొండ నిండితే భాగ్యనగరం నిర్మించుకున్నట్లు, ఇప్పుడు భాగ్యనగరం పొంగి పొర్లితే మరి కొన్ని నగరాలుగా పరావర్తం చెందనుందా? ఏమో ఎదురు చూడాలి కుదిరితే మనమూ ప్రార్ధించాలి రవీంధ్రునిలా where the mind is with out fear, అని. ఓ తండ్రీ అటువంటి శాంతి సమున్నత స్థితిని జనలందరికీ కల్పించు. 

Let millions of men and women of all castes, creeds, and religions make it their abode, like fish in the ocean.


Standard
Hyderabad

హైదరాబాద్ లో మెదటి రిపబ్లక్ డే ఎలా జరిగింది?

ఏడివ నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ తన వాహనంలో 

అప్పటికి భారత దేశంలో హైదరాబాద్ రాష్ట్రం విలీనం కాలేదు. మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ నేత్రుత్వంలోనే నడుస్తోంది. భారత ప్రభుత్వం ఈయనను ‘‘రాజ్ ప్రముఖ్ ’’ గా సత్కరించింది.

ఏడవ నిజాం, రాజ్ ప్రముఖ్ మీర్ ఉస్మాన్ ముఖ్యమంత్రిగా నియమింపబడిన యం.కె.వెల్లోడి తో కలిసి 1950 జనవరి 26 నాటి రిపబ్లిక్ డే ఉత్సవాలను పబ్లిక్ గార్డెన్ లో నిర్వహించారు. కింగ్ కోఠీలోని తన భవంతినుంచి ప్రయాణమై పబ్లిక్ గార్డెన్ చేరుకున్నారు. తను రిపబ్లిక్ దినోత్సవ ప్రాముఖ్యతను వివరించేలా అప్పటికప్పుడు ఒక నజం (nazm – గజల్ లాంటి ఒక ఉర్ధూ కవితా ప్రక్రియ వచనమూ, పద్యమూ కలగలిసినట్లువుంటుంది.)ను తయారు చేసుకున్నారు.
 ఆ పద్యం దేశంలోని ప్రముఖ ఆంగ్ల దిన పత్రికలలో ప్రింటుకావాలని కోరుకున్నారు అందుకోసం ఆ పధ్యాన్ని ఆంగ్లాను వాదం చేయించవలసినదిగా కోరుతూ బొల్లారం లో వున్న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వెల్లొడి నివాసానికి పంపించారు. “I would like this poem to be published in English papers in India in commemoration of that historic declaration as it was an unique event in the annals of India,”. అంటూ సమాచారాన్ని ఢిల్లీ పెద్దలకు కూడా చేరవేశారు. దేశ ప్రధాని నెహ్రూకూ, హోం మినిష్టర్ కూ దీనిని వినిపించవలసినదిగా కోరుతూ దేశ మంత్రిత్వశాఖా కార్యదర్శి వి.పి. మీనన్ కు కూడా పంపించారు. నెహ్రూ ఈ పద్యాన్ని ఆంగ్లాను వాదంతో కలిపి ప్రచురించవలసినదిగా పత్రికలను కోరారు.

మొదటి రిపబ్లిక్ దినొత్సవం సందర్భంగా హైదరాబాద్ ఏడవ నిజాం రాసిన పద్యం
Text of the poem Translated by Sir Nizamat Jung.
What splendour for our eyes – suspicious, fair!
What fragrance wafted on the morning air!
The tidings that from Delhi’s wails rang wide
Brought solace to all hearts, and joy and pride
To hearts released from bonds of caste and race –
Yea, hearts that only bend before God’s Grace.
How wondrous is the bond of Love! No heart
Disowns the spell it works by mystic art.
“Karbalas’ martyrdom” – love’s glorious meed –
proclaims what blessings crown the pure heart’s creed

‘Tis not the throned seat, the waving plume;
The heart’s the throne that golden deeds illume.
The feast’s prepared, the sparkling bowl o’erflows!
What joyous strains towards thee the Zephyr blows!
The new Dawn’s greetings, “OSMAN”, rich and strange,
And the four quarters hail the promised change!

పర్శియన్ ఒరిజినల్ ప్రతి
Standard
History, Hyderabad, Personalities

మహాలఖా బాయి చాందా

నిజాం రాజ నర్తకీమణులు
నిజాం నవాబుల కాలంలో ప్రముఖ ఉర్దూ కవయిత్రి మహలఖబాయి. ఆమెను ‘చందాబీబి’ అని కూడా పిలిచేవారు. 

భారతదేశంలోనే తొలి ఉర్దూ కవయిత్రిగా ఆమెకు పేరుంది.

నిజాం నవాబుల రాజనర్తకి, గాయని, కవయిత్రి మహాలఖా బాయి చాందా (మాహ్ అంటె చంద్రుడు, లఖా అంటె వదన = చంద్రవదన).
ఆమె వంశీయులు గుజరాత్‌కు చెందినవారు. 1వ శతాబ్దంలో హైదరాబాద్‌కు వలస వచ్చారు. మాహ్‌లఖా బాయి చందా తల్లి రాజ్‌ కన్వర్‌ బాయి. ఆమె హిందువు. ఆమె అన్న నైజాం సైన్యంలో ఉన్నతాధికారిగా పని చేసేవాడు. నృత్యం ఆమెకు ఆరో ప్రాణం. ఆస్థాన నర్తకిగా వున్నా వివాహం చేసుకుంది. భర్త తాజ్‌ అలీ షా. విభిన్న రంగాలలో ప్రతిభాశాలి. చిత్రకారుడే కాదు, చరిత్రకారుడు కూడా. వారి ఏకైక సంతానమే మాహ్‌లఖా బాయి. తల్లి నుండి నృత్యాన్ని, అందాన్ని తండ్రి నుండి కళాత్మక హృదయాన్ని, చరిత్ర గ్రంథాల యెడల మమకారాన్నే గాక మేన మామ నుండి ధైర్యాన్ని, వీరత్వాన్ని వారసత్వంగా పుణికి పుచ్చుకుంది.
క్రీ.శ. 1764 ఏప్రిల్ 4న మహాలఖా బాయి హైదరాబాద్ నగరంలో జన్మించింది

. మాహ్‌లఖా బాయి జననమే ఒక వింత కథ.  ఆమె తల్లి ఆర్నెల్ల గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు మౌలాలీ గుట్ట మీద ఉన్న ఒక సూఫీ సాధువు దర్గా సందర్శనకు పోయింది. మెట్లు ఎక్కుతున్నప్పుడు ఆ కష్టం భరించలేక గర్భవిచ్చిత్తి జరిగే సూచనలు కనిపించినై. భర్త తాజ్‌ అలీ షా ఒక్కడే పరిగెత్తి పైకి పోయి అక్కడి ప్రసాదాన్ని తెచ్చి ఆమెకు తినిపించగానే ప్రమాదం తప్పిపోయింది. తొమ్మిది నెలలు నిండిన తర్వాత పండంటి బిడ్డ ‘మాహ్‌లఖా బాయి’ని కన్నది. ఆమె అసలు పేరు ‘చాందా బీబీ’. మహాలఖా బాయి ప్రతిభను గుర్తించిన అప్పటి నిజాం ప్రధాని అరిస్తు జాహ్ రెండవ నిజాంకు ఆమెను పరిచయం చేసారు. దీంతో నిజాం ఆమెను రాజనర్తకిగా నియమించారు. అనతికాలంలోనే నిజాంకు నమ్మకస్తురాలైన సలహాదారుగా మారింది. ఆమె విశ్వసనీయతకు మెచ్చి నిజాం అపార భూములను మహాలఖా బాయికి కానుకగా ఇచ్చారు. అందులో నేడు నగరంలో ఉన్న పురానా హవేలీ, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ ప్రాంతం, నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ న్యూట్రిషన్ కార్యాలయ ప్రదేశాలు ఒకప్పటి మహాలఖా బాయి ఎస్టేట్లే. అంతేకాదు, నిజాం ఆమెకు అనేక సౌకర్యాలు కల్పించారు.ఆమె తన జీవితకాలంలో మౌలాలీ గుట్టపై ‘ఉర్సులను’ ప్రతి యేటా ఘనంగా జరిపించేది. గుట్ట కింద ఒక పెద్ద పూలతోటను నిర్మించింది. అందులో తన తల్లిని సమాధి చేసింది.

రాజనర్తకీమణుల నాట్యవిన్యాసాలు
చందా 1824 లో సుమారు 55 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణానంతరం  మౌలాలీ కొండపైన ఆమె జ్ఞాపకార్థం నిర్మించిందే మక్‌బారా. ఆమె బతికున్న సమయంలో ఇక్కడ ముషాయిరా నిర్వహించేదట. అందుకే, ఇక్కడే ఆమె సమాధి నిర్మించారు.
మౌలాలీ గుట్టపై వున్న మహాలకా చందా సమాధి
మౌలాలీ, అధికమెట్ట (అడిక్‌మెట్‌) నేటి ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ, సీఫెల్‌ నుండి బాగులింగంపల్లి వరకూ ఈమె జాగీరులోని ఇలాఖాలు. చదువుల తల్లి ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ, వివిధ విదేశ భాషలను అభ్యసించే ‘సీఫెల్‌’(ఇప్లూ), ఆంధ్ర మహిళా కళాశాలతో పాటు బాగులింగంపల్లిలోని సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రం మొదలగు విద్యాకేంద్రాలన్నీ మాహ్‌లఖా బాయి చందా భిక్ష పెట్టిన స్థలాలే.

మహాలక చందమెట్ల బావి ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలోని ఇప్లూ వద్ద ఉంది. చుట్టూ ఉండే భవనం మధ్యలో బావి ఆకారంలో ఉండడంతో దీనిని ‘మహాలక బావి’ అనేవారు.

ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నిర్మాణ సమయంలోనే దీనిని నిజాం కట్టించినట్లు చెబుతారు.

మహాలక చందమెట్ల బావి

మహ్ లకా భాయి పద్యాలున్న పేజీ
Ratika Sant Keswani enacts the role of Mah Laqa Bai Chanda
Show at Taramati Baradari
‘చందా’ అనే కలం పేరుతో దక్కనీ ఉర్దూలో ఆమె అనేక పద్యాలు, గజల్స్ రాశారు. ఆమె స్వయంగా గజల్స్ రాసిపాడేది. చందా అన్న తఖల్లూస్‌తో (కలంపేరు) ఆనాటి దక్కన్‌లోనే పేరు ప్రఖ్యాతులు సంపాదించిన ‘తవాయఫ్‌’ (కళావంతురాలు) ఆమె. ఇట్లా, తన ఆటపాటలతో నిజాం నవాబులను అలరించిన మహాలఖా బాయి చివరికి 124లో తుదిశ్వాస విడిచింది. మహాలఖా బాయి మరణం తర్వాత ఆమె రచనలు ‘గుల్జారీ-ఇ-మహాలఖా’ పేరుతో అచ్చయినవి. ఆమె సమాధి నగరంలోని మౌలాలీలో ఉంది.

ఆమె గజల్స్ 39 వ దివాన్ సంకలనంలోని ఒక గజల్ ‘‘ మొగ్గవికసించాలనే ఆశ’’ “Hoping to blossom (one day) into a flower” కు ఆంగ్లాను వాదం

Hoping to blossom (one day) into a flower,Every bud sits, holding its soul in its fist.

Between the fear of the fowler and (approaching) autumn,
The bulbul’s life hangs by a thread.

Thy sly glance is more murderous than arrow or sword;
It has shed the blood of many lover.

How can I liken a candle to thy (glowing) cheek?
The candle is blind with the fat in its eyes.

How can Chanda be dry lipped. O Saqi of the heavenly wine!
She has drained the cup of thy love.



ఆమె సమాధిమందిరం టేకు తలుపుపై చెక్కన పద్యం అనువాదం ఇలావుంటుంది. 

Cypress of the garden of grace and rose-tree of the grove of coquetry,
an ardent inamorata of Hydar and suppliant of Panjtan.

When the tidings of the advent of death arrived from God,
she accepted it with her heart, and heaven became her home.

The voice of the invisible speaker called for her chronogram,
Alas! Mah Laqa of the Deccan departed for heaven 1240 A.H.


 ఆధార సూచికలు



Standard
వివరణ, Hyderabad

హైదరాబాద్ రాతి నిర్మాణాలు : ఈ నల్లని రాలలో ఏ చరిత్ర దాగెనో


హైదరాబాదు దాదాపు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రము మధ్యలో ప్రాంతములో ఉన్నది. ఇది దక్కను పీఠభూమిపై సముద్రమట్టము నుండి 541 మీ. (1776 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది. సముద్రమట్టానికి కొంత ఎత్తున ఉండి ఇంచుమించు సమతలంగా ఉన్న ప్రాంతాన్ని పీఠభూమి అని అంటారు. భారత్ లోని పెద్ద పీఠభూమి. ఈ పీఠభూమి దక్షిణభారతాన్నంతటినీ ఆక్రమించింది. దక్కన్ అనే పేరు ప్రాకృత పదమైన దక్ఖిన్, సంస్కృతపదమైన दक्षिणదక్షిణ నుండి ఆవిర్భవించిందట. దక్కన్ పీఠభూమి ఆంగ్లం లో Deccan Plateau అనీ ఇంకా ద్వీపకల్ప పీఠభూమి, మహాద్వీపకల్ప పీఠభూమి అనీ అంటారు. మన రాష్ట్రంతో పాటు మహారాష్ట్రా, కర్నాటకలలో కూడా దక్కను పీఠభూమి విశాలంగా వ్యాపించి వుంది. ఈ ప్రాంతం భౌగోళికంగా ప్రపంచంలోనే నిలకడ కలిగి, అధిక ద్రవ్యరాశి గలది. అనేక పెద్ద నదులను కలిగివున్న ప్రాంతం.దక్కను పీఠభూమిలో భాగంగానే వున్న హైదరాబాదు ప్రాంతం అనేక రకాలైన శిలలతో కూడి వుంది. జియోలజిస్టుల పరిశీలన ప్రకారం వీటిలో 2500 సంవత్సరాలకు చెందిన రాళ్ళుకూడా వున్నాయి. విశృంఖలంగా రాతి క్వారీలు ఈ రాళ్ళను తవ్వి పారేస్తున్నాయి. నిరంతరం పెరిగే జనావాసాలు రాతికొండలను తొలచి సిమెంటు నిర్మాణాల చెదపట్టిస్తున్నాయి. హైదరాబాదు చరిత్రంటే మనుషులు నిర్మించిన కట్టడాలే కాదు. ప్రకృతి ప్రసాదించిన ప్రత్యేక అందాలు కూడా నని ఈ బండలు కుండబద్దలు కొట్టినట్లు చెపుతుంటాయి. పర్యాటకులకు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తున్న వీటి సహజసౌందర్యం నానాటికీ మసకబారుతోంది. 

Once Banjara Bhavan – House of Rocks now it is No more

రాతి సంపదను కాపాడాలనే ఉద్ధేశ్యంతో ‘సేవ్ రాక్ సొసైటి’ ప్రజా ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. 1996 జనవరి 26న ఏర్పడిన ఈ సంస్థ శిలాసంపదను కాపాడడానికి కృషి చేస్తోంది. వారి కృషి ఫలితంగా కొంతమంది తమ ఇళ్ల నిర్మాణంలో అడ్డు వచ్చిన రాళ్లను అలాగే ఉంచి వాటిని అందమైన అలంకరణగా మార్చుకుని నిర్మాణాలు చేసారు. ఇలాంటి ప్రకృతి ప్రేమికుల ఉద్యమాల ఫలితంగా హైదరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాల్లో ఉన్న తొమ్మిది రాతి శిలలను ‘వారసత్వ సంపద’గా ప్రకటిస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

 జూబ్లీహిల్స్‌లోని ఫిల్మ్‌నగర్, జర్నలిస్టు కాలనీ, దుర్గం చెరువు చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతం, మాదాపూర్‌లోని శిల్పారామం పరిసరాలు, సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ప్రాంతం, హుస్సేన్‌షావలీ చెరువు- ఖాజాగూడా తదితర ప్రాంతాల్లో విధ్వంసం కాగా మిగిలినవి ఇప్పటికీ ఇవి శిల్పతోరణాలుగా మనకు దర్శనమిస్తాయి. వాటిలో కొన్ని ప్రకృతి శిల్పాల వివరాలు ఇక్కడ:

హిల్‌రాక్స్:జూబ్లీ హిల్స్, హైటెక్ సిటీకి మధ్య నున్న దుర్గం చెరువు చుట్టూ విస్తరించి ఉన్న చిన్న కొండలను ‘హిల్ రాక్స్’ అంటారు. చెరువును ఆనుకుని ఉన్న పెద్ద కొండ పచ్చని చెట్లతో, ప్రకృతి శోభతో ఆలరారుతోంది. ఇక్కడ ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చినట్టు కనిపించే రాతికొండలు అద్భుత సహజత్వానికి నిదర్శనాలు.

Hillocks around Durgam Cheruvu,
a lake situated between Jubilee Hills and Hitecity

రాక్ పార్క్:పాత బాంబే రోడ్‌లోని గచ్చిబౌలికి సమీపంలో సహజ సిద్ధంగా ఏర్పడిన శిలల ప్రాంతాన్ని ‘రాక్ పార్క్’గా ప్రకటించారు. రోజూ వందలాది మంది పర్యాటకులు దీనిని దర్శిస్తుంటారు.
ఎలుగుబంటి ముక్కు:హైటెక్ సిటీలోని సైబర్ టవర్స్ వెనుక భాగాన ఉండే శిలలు ఇవి. ఎలుగుబంటి ముక్కును పోలి ఉండి పలువురిని ఆకట్టుకుంటాయి.

Rock Park, Hillock
on Old Bombay Road, near Gachibowli

పుట్ట గొడుగుల రాక్:నగరంలోని హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ప్రాంగణంలో ఉన్న ఈ శిలలు పుట్ట గొడుగును పోలి ఉంటాయి. చిన్న రాళ్లమీదా పెద్దరాయిని పనిగట్టుకొని పేర్చినట్టు అత్యద్భుత ప్రాకృతిక నిర్మాణంగా ఇవి అలరారుతున్నాయి.

Mushroom Rock inside
the University of Hyderabad Campus

క్లిఫ్ రాక్:ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చినట్టు ఉండి గాలికి పడిపోతాయేమోనన్నట్లు కనిపించే ఈ శిల్పాలు జూబ్లీహిల్స్‌లోని రోడ్‌నెంబర్ 45, 46 మధ్య ఉన్నాయి.

Cliff Rock between Road No. 45 & 46, Jubilee Hills

మాన్‌స్టర్ రాక్:కొండలను తొలిచి నిర్మించుకున్న ఇండ్లమధ్య జూబ్లీ హిల్స్‌లోని ఫిలింనగర్ సమీపంలో ఉన్న రోడ్ నెంబర్ 70, 71 మధ్య ఇవి ఉన్నాయి.

Monster Rock near Film Nagar,
between Road No. 70 & 71, Jubilee Hillsy

తాబేలు రాక్స్:జూబ్లీహిల్స్‌కు సమీపంలో ఉన్న నంది హిల్స్‌లో తాబేలును పోలినట్టుండే ఈ అద్భుత శిల్పాలు కనిపిస్తాయి.

Tortoise Rock in
Nandi Hills layout near Jubilee Hills

టోడ్ స్టూల్ రాక్స్:జూబ్లీ హిల్స్ పక్కన బ్లూక్రాస్‌కు సమీపంలో ఉన్న ఈ శిలలు ఒకదానిపై ఒకటి పుట్టగొడుగుల్లా వంగినట్లు ఉండి పడిపోతాయేమోనన్న భ్రాంతిని కలిగిస్తుంటాయి.

Toadstool next to Blue Cross, Jubilee Hills



ఒబెలిస్క్ రాక్స్:జూబ్లీ హిల్స్ ప్రాంతంలోని రోడ్ నెం. 66లో ఏకశిలగా ఉన్న ఈ శిల నాలుగు పక్కల నుంచి ఒకే వరుసలో పైకిపోయే స్తంభంలా కనిపిస్తుంది.

Obelisk on Road No. 66, Jubilee Hills 

Sentinel Rock, near Moula Ali



ఇవేకాక పలు ప్రకృతి శిలలు ఎన్నో మనకు హైదరాబాద్ చుట్టుపట్ల కనిపిస్తాయి.

N. Luther’s Rock extends into Rahul’s Flat
on the first floor of the house.
Hamburger rock,Gachibowli

Pathar Dil Rock,Gachibowli
Skull Rock, HiTech City Phase II
United-We-Stand Rock Gachibowli

Mahakali Temple in Golconda Fort, built into the rocks

మీకు వీటి ప్రత్యేకతలను గురించి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించే నిజం తెలుసా? దక్కను పీఠభూమిలో వున్న గ్రానైట్ రాళ్ళు ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైనవి.భూగర్భంలో కొన్ని రసాయనిక చర్యల వల్ల ‘మాగ్మా’ అనే లావాలాంటి ద్రవ పదార్థం భూమ్మీదకు వచ్చి కాలక్షికమంలో గట్టి పడి శిలలుగా మారుతాయన్నది శాస్త్రీయ ధృవీకరణ. ఇవి ప్రపంచంలోనే అరుదైనవనీ, అత్యంత దృఢమైనవనీ శాస్త్రజ్ఞులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. హైదరాబాద్ చుట్టు పక్కల ఉన్న ఎన్నో అందాలొలికే రాళ్లు ‘ప్రకృతి ప్రసాదించిన అద్భుత శిల్పాలు’ అనడంలో సందేహం లేదు.

Geologists date these rocks 2,500 million years back. That is the time when the earth’s crust solidified. Molten magma then pushed upwards from the interior and hardened under the crust into domes and sheets of granite. Horizontal and vertical cracks developed. When, slowly, the top layers of the crust eroded, and these very hard granites were exposed, they weathered over millions of years into their present forms. This happened along their horizontal and vertical cracks during – what is called – onion peel weathering (or spheroidal weathering), rounding the stones – and the bizarre formations resulted.

బంజారాహిల్స్‌ లోని  దేవిడి మెహిదీ నవాజ్ జంగ్‌కు చెందిన రాతి కట్టడంతో రూపుదాల్చి రాక్ హౌస్‌గా పేరొందిన బంజారా భవన్ ను ఈ మధ్యనే ప్రభుత్వం వారు కూల్చేశారు. అక్కడి రాళ్ళను చెక్కుచెదరనీయకుంటా వాటి ఒంపులకు అనుగుణంగా వాస్తును సరిచేసుకుని నిర్మించిన భవనం ఇది. బంజారాలు ఈ ప్రాంతంలో నివసించారు అనేదానికంటే ఈ బంజారా భవనమే బంజారా హిల్స్ పేరుకు కారణం అనికూడా చెపుతారు. ఇవే కాకుండా అనేక అందమైన ఆహ్లాదకరమైన రాతి రూపాలు, ఎవరో అబ్ స్ట్రాక్ట్ శిల్పి అందంగా మలచి నిలబెట్టినట్లు కనిపిస్తుంటాయి.
అత్యంత విలువైన, మరియూ కఠినమైన గ్రానైట్ నిల్వలున్న ప్రాంతం కావడంతో వ్యాపారులు దీనిని వివరీతంగా తవ్విపోస్తున్నారు.

హైదరాబాద్ లోని రాళ్ళ సౌందర్యాన్ని చూసేందుకు మీరూ ఒక రోజు వెచ్చించాలనుకుంటున్నారా?
ప్రతి మూడవ ఆదివారం సేవ్ రాక్స్ సంస్థనుండి అటువంటి కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు.

తెలుగు వివరణతో ప్రకృతి మిత్ర విడియో

Standard
వివరణ, Hyderabad

హైదరాబాద్ నుమాయిష్ : కొత్త ఆలోచనలే చరిత్రను సృష్టిస్తుంటాయి.

నుమాయిష్ చరిత్రను నిక్షిప్తం చేసుకున్న పోస్టల్ స్టాంపు
నుమాయిష్ మస్నాత్ – ముల్కీ లేదా నుమాయిష్ అనే మాటను ప్రదర్శన ఇంకా చెప్పాలంటే సంత అనే అర్ధం. 46 రోజుల కాలం పాటు ప్రతి ఏటా క్రమంతప్పకుండా జనవరి మొదటి తేదీ నుంచి పిబ్రవరి 15 వ తారీఖు వరకూ ఎడతెరపి లేకుండా నిర్ధేశిత నాంపల్లి లోని  అతి పెద్ద స్థలం ( 23 ఎకరాలు లేదా 93 వేల చదరపు మీటర్లు) లో నిర్వహించే ఈ సంత ప్రపంచంలో నిర్వహించే మరే ఇతర ప్రదర్శనలకన్నా ప్రాచీన మైనదే కాదు. ప్రత్యేకమైనది కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇప్పటివరకూ ఇటువంటిది మరొకటి లేదు.

The Nizam of Hyderabad, arriving at Exhibition to inaugurate the Numaish-e-Masnuath-e-Mulki


Down memory lane:The seventh Nizam, Mir Osman Ali Khan, along with members of the royal family and staff at the first inaugural function of ‘Numaish’ on February 22, 1940.


Seventh Nizam Mir Osman Ali Khan at Numaish Masnuat-e-Mulki, 1944, at Public Gardens


Mir Osman Ali Khan and Nawab Zainyar Jung at Numaish, 1946
C. Rajagopalachari, Governor General of India, at the All India Industrial Exhibition in 1949
Dr.Sarvepally . Radha Krishnan visiting AIIE in 1952.
Sri B.Ramakrishna Rao,Cheif Minister visiting Art gallery in Exhibition in 1955
Shri Balram Jhaker, Loka Sabha Speaker,inaugurating the 45 AIIE.Seen with him are Sri N.T.Rama Rao,Chief Minister,Sri G.Narayan Rao,President Exhibition Society,Sri Mohd.Mohiuddin Jeelani and Sri Ranjit Singh
1938లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఉస్మానియా గ్రాడ్యుయేట్స్ అసోసియేషన్ లోని ఎకనమిక్ కమిటీలో వున్న యువకులకు  వచ్చిన ఆలోచన ఇది. ప్రాంతీయంగా తయారయ్యే, అమ్ముడయ్యే వివిధ ఉత్పత్తులను కొన్ని రోజులపాటు పల్లెల్లో జరిగే సంతలాగా కొన్ని రోజుల పాటు ప్రదర్శనకు వుంచితే వినియోగదారులకు వివిధ రకాల ఉత్పత్తులు అందుబాటులోకి రావడంతో పాటు, విక్రేతలకు సాధారణంకంటే అధికంగా అమ్ముడయ్యే అవకాశం వుంటుందని అనుకున్నారు. అంతే కాకుండా ఈ ప్రదర్శన ద్వారా లభించిన మొత్తం తో రాష్ట్ర ఆర్ధిక సర్వే చేసే అవకాశం వుంటుంది అనే విషయాన్ని హైదరాబాద్ సంస్థాన ప్రధానమంత్రి అక్భర్ హైదరీ ముందు వుంచారు.  ఆయనకు ఇది బాగానే వుందనిపించింది. 1938 లో మీర్ ఉస్మాన్ గారి పుట్టిన రోజు కలిసి వచ్చేలా దీన్ని వారి చేతుల మీదుగానే పబ్లిక్ గార్డెన్ లో  ప్రారంభించారు.  వారి ఆలోచన నిజంగానే ఫలించింది. వినియోగదారులు, విక్రేతలకు లాభదాయకంగా వుండటం మాత్రమే కాకుండా అదొక ప్రత్యేక ఆనందాన్ని ఇచ్చే సంబరంగా మారింది. పిల్లలతో తరలి వచ్చి అన్ని రకాల దుకాణాలనూ చూడటాన్ని జనం ఇష్టపడ్డారు.

దీని ప్రాచుర్యానికి తగినంత స్థలం చాలటం లేదని 1946 లో అప్పటి ప్రధాని సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్ ఈ ప్రదర్శనను ఇప్పడు ప్రదర్శన జరుగుతున్న విశాలమైన ప్రదేశంలోకి మార్చారు. ప్రదేశం విశాలంగా వుండటం ఒక్కటే కాకుండా రైల్వే స్టేషన్ కు కూడా దగ్గరగా వుండటం అనే అంశాన్ని దృష్టిలో వుంచుకున్నారని ప్రముఖ చరిత్ర కారులు M.A ఖయ్యామ్ అభిప్రాయపడ్డారు. అప్పటి నుండి క్రమంతప్పకుండా  అదే చోటులో జరుగుతోంది.. అది నాంపల్లి ఎగ్జిబిషన్ మైదానం గానే పేరు పొందింది. కొన్నాళ్ళ పాటు నుమాయిష్ ను అఖిల భారత ఇండస్ట్రియల్ ప్రదర్శనగా పిలిచినా మళ్ళీ 2009 నుంచి ప్రదర్శనకు చారిత్రక మూలాలున్న నుమాయిష్ పేరునే వాడుతున్నారు. పేరుకి అఖిల భారత అంటున్నప్పటికీ నిజానికి అంతకంటే ఎక్కువగానే దేశం బయటి వస్తువులు కూడా ప్రదర్శనకు వస్తున్నాయి జమ్మూ కాశ్మీర్ నుంచి హ్యండీక్రాఫ్ట్, వస్తాయి ఇరాన్ నుంచి ప్రత్యేకమైన కార్పెట్లు ఇక్కడ అమ్మకానికి పెడతారు. అలాగే టర్కీ, బంగ్లాదేశ్ లనుంచి కూడా వస్తువులను ప్రదర్శనకు వుంచుతారు. 2011 లో కొన్ని ప్రత్యేక కారణాల వల్ల అనుమతిని నిరాకరించేంత వరకు పాకిస్థాన్ సైతం ఇక్కడ తన స్టాల్ లో వారి దేశం వస్తువులను అమ్మకానికి వుంచేది.  ఇది దొరుకుతుంది ఇది దొరకదు అని లేకుండా చెప్పుల నుండి క్లిప్పుల దాకా ప్రతి ఒక్కటి రకరకాల స్టాళ్ళలో వుంటాయి. దీనికి అదనంగా చవులూరించే వంటకాలూ, పిల్లల సరదా తీర్చే ఆటవస్తువులూ జయింట్ వీల్స్. పనిలో పనిగా వివిధ శాఖల ఎవేర్ నెస్ స్టాల్స్ 2600 స్టాల్స్ పైగా ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. 25 లక్షల మందికి పైగా సందర్శిస్తున్నారు.  కోట్లాది రూపాయిల  వ్యాపారం జరుగుతోంది.


1956 లో ఈ ప్రదర్శనను కంపెనీల చట్టం ప్రకారం లాభాపేక్షలేని సంస్థగా రిజిస్టర్ కూడా చేసించారు. ఇంత పెద్ద ఆవరణలోకి మూడు గేట్ల ద్వారా ప్రవేశించ వచ్చు గాంధిభవన్ గేటుగా చెప్పేది ఒకటవ గేటు. రెండవది అజంతా గేటు, మూడవది గోషామహల్ గేటు. వీటిలో ప్రధానమైనది పెద్దది అజంతా గేటు దీన్నే ప్రధాన ద్వారంగా భావిస్తారు. 

2012 లో నుమాయిష్ స్థల వినియోగ చిత్రం
ఇక్కడ ప్రధాన మైన సమస్య పార్కింగ్ లక్షలాధిగా తరలి వచ్చే వాహనాలకు ప్రభుత్వం వైపునుంచి సరైన పార్కింగ్ సౌకర్యం కలిగించటం లేదని ప్రతిసంవత్సరం విమర్శలు వస్తునే వున్నాయి. వాహనాలు దూరంగా పార్క్ చేయాల్సి రావడం, సరైన రక్షణ లేకపోవడంతో పాటు నిర్ధేశించిన మొత్తాలకంటే చాలా ఎక్కువగా చెల్లించి మరీ పార్క్ చేయాల్సి వస్తోందని సందర్శకుల నుండి ప్రతిసంవత్సరం వస్తున్న పిర్యాదుల రీత్యా ప్రభుత్వం ప్రత్యేక ఏర్పాట్లను చేయాల్సిన అవసరం వుంది.


మరిన్ని హైదరాబాద్ చారిత్రక వివరాల కోసం హైదరాబాద్ చరిత్ర ఫేస్ బుక్ గ్రూప్ చూడండి.

https://www.facebook.com/groups/HistoryofHyderabad/
https://www.facebook.com/groups/238273006348271/

Standard
సమాచారం, Hyderabad

తురుంఖాన్ అనే మాట ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో తెలుసా?

నువ్వేమైనా తురుంఖాన్ వా? సాధారణంగా వాడే మాట ఇంతకీ ఈ తురుంఖాన్ అనే మాట ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది. చారిత్రక పురుషుడా పౌరాణికా పాత్రా అనే విషయాలను ఒకసారి చూద్దాం.
బ్రిటీష్‌పై తిరగబడ్డ పోరుబిడ్డ పఠాన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ సాహసానికి గుర్తుగా సంక్షిప్తంగా ఎదిరించి నిలబడే గుండెధైర్యానికీ హీరోయిజానికీ మారుపేరుగా తురుంఖాన్ అనే మాట ఈ నాటికీ నిలబడివుంది. కనీసం ఆ మాట వుండటం వల్ల చరిత్రను తవ్వి చూసుకునైనా ఆ వీరుడిని స్పురణలోకి తెచ్చుకుందాం.
భారత స్వాతంత్య్ర పోరాటవీరుడు, ధైర్యశాలి పఠాన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ పరాక్రమాలకు పెట్టింది పేరైన రొహిల్లా సైనిక పటాలానికి చెందిన నాయకుడు. ప్రఖ్యాతి చెందిన అరబ్బులు, రొహి ల్లాలు గల సైనిక దళానికి నాయకత్వం వహించిన తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌, హైదరాబాద్‌ నివాసి పఠాన్‌ రుస్తుం ఖాన్‌ కుమారుడు. ఆయన బ్రిటీష్‌ సైన్యంలో చేరి ఔరంగాబాదు బ్రిటీష్‌ కంటోన్మెం టులో జమేదారుగా పనిచేశారు.
నిజాం నవాబు బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీతో ఆర్థిక, వ్యాపార సంబంధ ఒప్పందాలను కుదుర్చుకున్నారు. దీంతో సంస్థానంలో ఆయనకు తీవ్ర వ్యతిరేకత తలెత్తింది. 1857లో దేశంలో తొలి స్వాతంత్య్ర పొలికేక ‘సిపాయిల తిరుగుబాటు’ ప్రారంభమైంది. దీన్ని స్ఫూర్తిగా తీసుకుని తుర్రేబాజ్ ఖాన్ స్వాతంత్య్ర పోరాటంలోకి దూకారు.భారతదేశమంతటా తిరుగుబాటు బావు టాలు ఆకాశవీధుల్లో రెపరెప లాడు తున్న రోజులవి. ఆ రోజుల్లో ధార్మిక పెద్దలు కూడా బ్రిటీష్‌ పాలకుల నుండి మాతృగడ్డను విముక్తి చేయమని యువతీ యువకులను, భారతీయ సైని కులను, స్వదేశీ పాలకులను ప్రోత్సహి స్తున్న వాతా వరణం. ఆ సమయంలో బానిసత్వం నుండి విముక్తికై పోరాడ మని మౌల్వీ సయ్యద్‌ అల్లావుద్దీన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ను ఉద్భోదిం చారు. ఆ ధార్మిక పెద్దల ప్రభావంతో ఫిరంగీలను హత మార్చమంటూ, హైదరాబాద్‌ నగరంలోని గోడల మీద ప్రకటనలు వెలువ డ్డాయి. ఆ వాతావరణానికి ప్రభావితులైన కొందరు నైజాం సంస్థానం పరగణాలోని బ్రిటీషు అధికారులను కాల్చివేశారు. ఈ విషయమై మాట్లాడేందుకు నిజాం అనుమతి కోరిన రొహిల్లా లను ఆయన బ్రిటీష్‌ అధికారులకు అప్పగించాడు. ఈ చర్యకు ఆగ్రహించిన మౌల్వీలు ధర్యపోరాటానికి పిలుపు నిచ్చారు. ఆ పిలుపును అందుకున్న పఠాన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ మాల్లిd అల్లావుద్ధీన్‌ సహకారంతో బ్రిటీష్‌ ఆధిపత్యానికి నిలయమైన హైదరాబాద్‌ రెసిడెన్సీ మీద ఐదువందల మంది సాహసికులతో 1857 జులై 17న దాడి చేశారు. ఈ దాడిలో పలువురు సహచరులను కోల్పోయిన ఖాన్‌, బ్రిటీష్‌ -నిజాం బలగాలకు 1857 జులై 22న పట్టుపడ్డాడు.
తిరుగుబాటుకు నాయత్వం వహించి ప్రజలను రెచ్చగొడు తున్నాడన్న నేరారోపణ మీద ఆయనకు ద్వీపాంతర వాస శిక్షను విధించి, ఆయన యావదాస్తిని బ్రిటీష్‌ పాలకులు స్వాధీనం చేసుకు న్నారు. తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ ను బంధిఖానాలో నిర్భందిం చారు.

బ్రిటీష్‌ పాలకులు విధించిన ఆ శిక్ష అమలు జరిగేలోగా సాహసవంతుడైన ఖాన్‌ తనకు కాపలాగా పెట్టిన సెంట్రీలలో
కూడా మాతృభూమి పట్ల గౌరవాభిమానాలను ప్రోదిచేసి 1859 జనవరి 18న జైలు నుండి తప్పించుకున్నారు. ఆయన తప్పించుకునే సరికి ప్రధమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంగా ఖ్యాతిగాంచిన తిరుగుబాట్లను బ్రిటీషు పాలకులు అణచి వేశారు. అయినప్పటికి తిరుగుబాటు నాటి స్ఫూర్తిని గుండెల నిండా నింపుకుని ఖాన్‌ పోరు కొనసాగించేందుకు ఆయత్త మయ్యారు. అది పసికట్టిన నిజాం ప్రభుత్వం తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ను సజీవంగా గాని నిర్జీవంగా గాని పట్టితెచ్చిన వారికి 1859 జనవరి 19న అయిదువేల రూపాయల నజరానను ప్రకటించింది. ఆనాటి కాలంలో ఐదు వేల రూపాయలు చాలావిలువైన నగదు నజరానా అంతటి నజరాను తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌తలకు ఖరీదు కట్టారంటే పాలకులకు ఆయన ఎంతగా సింహస్వప్నం ఆయ్యాడో ఊహించవచ్చు.
ఈప్రకటనతో అప్రమత్తుడై రహస్యంగా తిరుగుతూ, బ్రిటీష్‌ సేనలపై తిరిగి దాడులను తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ శతవిధాల ప్రయత్నాలు చేయసాగారు. ఖైదు నుండి తప్పించుకున్న ఖాన్‌ను ఎలాగైనా పట్టుకుని అంతం చేయాలన్న పట్టుదలతో బ్రిటీషు సైన్యాలు-నిజాం సేనలు నిఘాను తీవ్రతరం చేశాయి.  చివరకు నిజాం నవాబు ప్రకటించిన నగదు బహుమతికి ఆశపడిన కుర్‌బాన్‌ అలీ అను నమ్మకద్రోహి తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ ఆచూకిని నిజాం సైనికులకు చేరవేశాడు. ఆ సమాచారంతో తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ మీద నిఘాను పెంచిన బ్రిటీష్‌ బలగాలకు 1859 జనవరి 24న మెదక్‌ జిల్లా పరిసర ప్రాంతాలలోని తుఫ్రాన్‌ గ్రామం వద్ద ఆయన ఉన్నాడని ఉప్పు అందింది. ఆ సమాచారంతో ఆఘ మేఘాల మీద తుఫ్రాన్‌ చేరుకున్న సైనికులు గ్రామం మీద విరుచుకు పడ్డారు. బ్రిటీష్‌ సైన్యాలు, నిజాం బలగాలు తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ ఉంటున్న ప్రాంతాన్ని చుట్టు ముట్టాయి. గతంలో చిట్టెలుకలా సైనిక బలగాల కళ్లల్లో మన్నుకొట్టి తప్పించుకున్న ఆయనకు ఈసారి అది సాధ్యం కాలేదు.
విజయమో- వీరస్వర్గమో తేల్చు కోవాల్సిన పరిస్థితి. చీమల దండులా వచ్చిపడిన శతృ సైనికు లను ఒంటరిగా నిలువరించ డం తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌కు అసాధ్యమైంది. చివరకు బ్రిటీష్‌ సైనికులు ఆయనను చుట్టు ముట్టి నిరా యుధుడ్ని చేశాయి. శత్రువు కళ్లుకప్పి తప్పించుకునేందుకు ప్రయ త్నించారు. అది సాధ్యం కాలేదు. ఆ ప్రయత్నంలో జరిగిన పెనుగు లాటలో పఠాన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ జనవరి 24న శత్రు సైని కులు కాల్చి చంపారు. స్వదేశీ పాలకుల మీద ఆంగ్లేయుల పెత్తనానికి చరమగీతం పాడాలన్న లక్ష్యంతో ఆంగ్ల-నైజాం సైనిక బలగాల మీద అవి శ్రాంత పోరాటాన్ని సాగించిన తుర్రే బాజ్‌ ఖాన్‌ మృతదేహాన్ని తూఫ్రాన్‌ నుండి హైదరాబాద్‌కు తరలించారు. ఆ తరువాత తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ భౌతికకాయాన్ని సంకెళ్లతో కట్టేసి హైదరా బాద్‌ నగరంలో ప్రస్తుతం సుల్తాన్‌ బజారు పోలీసు స్టేషన్‌ ఉన్న చోట బహిరంగంగా వేలాడ దీసారు. ఆ భయంకర దృశ్యాన్ని చూసిన వారెవ్వరూ కూడా భవిష్య త్తులో ఇటు వంటి తిరుగుబాటుకు సాహసించ కూడదని పాల కులు కలలు గంటూ తమలోని క్రౌర్యాన్ని వెల్ల డించుకున్నారు.
బ్రిటీష్‌ సైనికుల గుండెల్లో భయోత్పాతం సృష్టించిన పఠాన్‌ తుర్రే బాజ్‌ ఖాన్‌ భౌతికాయం పట్ల కూడా ఆంగ్లేయులు, ఆంగ్లే యుల తొత్తులు కిరాతకంగా, అవమాన కరంగా వ్యవ హరిం చారు. ఆనాడు పరాయి పాలకులు కన్న కలలను కల్లు చేస్తూ, పఠాన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌ల లాంటి స్వాతంత్య్ర సంగ్రామ యోధుల వారసత్వాన్ని స్వీకరించిన ప్రజలు, చివరకు ఆంగ్లేయ మూకలను మాతృ భూమి నుండి తరిమి గొట్టి అలనాటి త్యాగధనుల ఆకాంక్షలను నిజంచేశారు. ఈ క్రమం లో పఠాన్‌ తుర్రేబాజ్‌ ఖాన్‌, మౌల్వీ అల్లావుద్దీన్‌ తదితర యోధుల సాహసోపేత నాయకత్వంలో బ్రిటీషు రెసిడెన్సీ భవంతి మీద జరిగిన దాడి సంఘట నలకు గుర్తుగా, ఆ నాటి వీరయోధుల స్మారకార్థం, హైదరాబాద్‌ నగరం నడి బొడ్డున గల కోటిలోని సిటీ బస్‌ స్టాండు వద్ద స్వతంత్ర భారత ప్రభు త్వం 1957 లో ఓ స్మారక స్థూపాన్ని నిర్మించింది.కోఠి నుంచి ఆబిడ్స్ వరకూ వెళ్లే రోడ్డుకు ‘ఖాన్ రోడ్’గా నామకరణం చేశారు.
Standard